RSS Feed
آرشیو پرسش و پاسخ ها : مراجع عظام تقلید
 


سؤال: همان‌طوري كه استحضار داريد، كمبود ماشين‌ آلات و قطعات يدكي در شرايط حاضر از اهمّ مشكلات بوده كه تا حدّي سبب ركود كارهاي عمراني شده است. دراين‌باره، وزارت راه مصمّم است براي پيشرفت پروژه‌هاي راه‌سازي، ماشين‌آلات و قطعات يدكي مورد نياز پيمانكاران ط...
سؤال: محلّي احتياج به حمّام دارد. آيا اجازه مي‌فرماييد زمين موقوفه را با اجازة متولّي و تصديق خبره اجاره كنند و روي آن حمّام بسازند؟ جواب: با مراعات جهت و مصلحت وقف، مانع ندارد. منبع: جزوه احکام سازندگی/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم ...
سؤال: حکم معاشرت و معامله با فرقة «علي اللهي» چه صورت دارد؟ آيا محکوم به طهارت است يا نجاست؟ جواب: فرقه‌هاي مختلف مسلمانان، اگر منکر خدا يا توحيد يا رسالت پيامبر خاتم يا ضرورت دين نباشند، محکوم به طهارت‌اند. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فت...
سؤال: گريم زنان در تئاترها و نمايش‌ها چه حکمي دارد؟ جواب: اگر آرايش به وسيلة خود آنان يا زنان و يا يکي از محارم ايشان صورت بگيرد و فسادي نيز بر آن مترتّب نشود، اشکال ندارد؛ درغيراين‌صورت جايز نيست. گريم زنانه منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس ف...
سؤال: هنگام مأموريت و شناسايي دشمن، براي اطلاع هم‌زمان ديگر، آيا مي‌توان از صداي حيوانات تقليدکرد؟ جواب: في‌نفسه، اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السل...
سؤال: اگر کسي در مسابقات نماز، قرآن و غيره از راه تقلب برگزيده شد، تشويق يا وجوه نقد يا کالاهايي که به وي پرداخت مي‌کنند، براي او چه حکمي دارد؟ جواب: در فرض سؤال دريافت تشويقي و وجوه نقدي براي وي جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس...
سؤال: اگر محتواي شعري نااميدي از لطف حق باشد و با ترجيع خوانده شود، ولي براي عرف مناسب با مجالس لهو و مطرب به حساب نيايد و مکلّف را نيز به گناه سوق ندهد، چه حکمي دارد؟ جواب: اگر محتواي شعري سبب نااميدي و يأس از رحمت خدا باشد، خواندن آن درهرصو رت حرام ...
سؤال: استفاده از آلات موسيقي در مراسم عزاداري امام حسين(ع) در مراکز سپاه چه حکمي دارد؟ جواب: شايسته است مراسم عزاداري به همان صورت متعارف که از قديم متداول بوده، برگزار شود و استفاده از شيپور، طبل و سنج به نحو متعارف اشکال ندارد؛ مشروط بر اينکه سبب مزا...
سؤال: اگر بعضي از واجبات به‌سبب شركت در مجالس عزاداري از مكلف فوت شود؛ مثلًا، نماز صبح قضا شود، آيا بهتر است بعد از اين در اين مجالس شركت نكند يا اينكه شركت نکردن او باعث دوري از اهل‌بيت(ع) مي‌شود؟ جواب: بديهي است كه نماز واجب، مقدم بر فضيلت شركت در مج...
سؤال: به‌تازگي، برخي مداحان براي جذب جوانان به مجالس اهل‌بيت(ع) اقدام به اجراي اذكار و مراثي اهل‌بيت(ع) در قالب برخي ترانه‌هاي مطرب کرده‌اند. با توجه به اينكه شنيدن اين ترانه‌ها ازنظر شرعي اشكال دارد، شنيدن مراثي اهل‌بيت(ع) با اين آهنگ‎ها چه حكمي دارد؟ ش...
سؤال: اگر زدن ترقّه يا استفاده از مواد منفجره در برخي مناسبت‌ها موجب ترس و سقط جنين يا ناراحتي اعصاب‌ وروان افراد يا خسارت مالي شود، چه صورت دارد و آيا شخص دربارة خسارت مالي و جاني و روحي و رواني افراد ضامن است؟ جواب: در فرض سؤال جايز نيست و موجب ضمان ...
سؤال: مديحه‌ سرايي كه شنوندگان را در جشن‌هاي تولد ائمه (ع) و‌ عيد مبعث به گريه بيندازد چه حكمي دارد؟ ريختن پول بر سر حاضران چه حكمي دارد؟ جواب: مديحه‌سرايي در جشن‌هاي اعياد ديني اشكال ندارد و پاشيدن پول بر سر حاضران نيز بدون اشكال است، بلكه اگر به قصد ...
سؤال: آيا خواندن زن در مجالس عزاداري با علم او به اينكه مردان نامحرم صداي او را مي‌شنوند جايز است؟ جواب: اگر خوف مفسده باشد بايد از آن اجتناب شود. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلام...
سؤال: در جشنواره‌ها و همايش‌ها از گروه‌هاي تواشيح و گروه‌هاي سرود استفاده مي‌شود که گاه غنا مي‌خوانند، برخاستن از چنين مجالسي سبب اختلال در نظم آن مي‌شود، دراين‌صورت وظيفه چيست؟ جواب: اگر يقين داريد که از مصاديق غناي لهوي است گوش‌دادن جايز نيست و از با...
سوال :حكم تراشيدن محاسن (ريش) را بيان كنيد ؟ جواب : در بین مراجع موجود کسی حکم به جواز تراشیدن ریش نداده و همهً یا فتوا به حرمت داده‏اند یا بنابر احتیاط واجب تراشیدن آن راجایز نمی‏دانند. تراشیدن ریش به فتوای تمام مراجع تقلید ازجمله (آیت الله امام خمینی،...
سؤال: در برخي اردوها يا جشنواره‌ها خانوادة کارکنان نيروهاي مسلح حضور مي‌يابند و براي تشويق برندگان يا دريافت جايزه از آن‌ها بر روي سن دعوت مي‌شود، درحالي‌که جمعي از کارکنان مرد حضور دارند آيا اين عمل مجاز است؟ چه توصيه‌هايي مي‌فرماييد؟ جواب: با رعايت ح...
سؤال: آيا درصورت لزوم، استفاده از لباس رسمي علماي دين و قضات در فيلم‌هاي سينمايي جايز است؟ آيا تدوين و توليد فيلم‌هاي سينمايي با صبغة ديني و عرفاني دربارة علماي گذشته يا معاصر با حفظ احترام آنان و حرمت اسلام و بدون اسائه ادب و بي‌احترامي به آنان جايز است...
سؤال: استفاده ازگروه‌هاي سرود مختلط دختر و پسر در مجموعة سپاه و در مراسم‌هاي خانوادگي مجاز است؟ جواب: درصورتي‌که به سن بلوغ رسيده باشند، جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی...
سؤال: آيا استماع همة برنامه‌هاي صداوسيما ازنظر شرعي مجاز است؟ جواب: در برنامه‌هاي صداوسيما ممكن است مواردي منطبق بر موازين شرعي نباشد و تشخيص موضوع بر عهدة شخص شنونده يا بيننده است، اگر تشخيص دهد اين موسيقي مطرب و لهوي است يا اين برنامه مفسده‌انگيز است...
سؤال: زوم‌كردن دوربين روي چهره‌هاي خاص، به‌ويژه در جمع خواهران، چه حكمي دارد؟ جواب: اگر به قصد ريبه و لذت جنسي باشد جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلا...
سؤال: بر روي بعضي نوارهاي قرآن و تواشيح عبارت «حقوق تكثير محفوظ است» نوشته شده است، آيا در اين صورت جايز است آن‌ها را تكثير کرده، در اختيار ديگران قرار دهند؟ جواب: احوط اين است كه از ناشر اصلي براي تكثير نوارها و نسخه‌برداري از آن‌ها اجازه گرفته شود. ...
سؤال: با توجه به اينکه برخي شرکت‌ها و مؤسسات فرهنگي که سي‌دي‌هاي گوناگوني توليد و توزيع مي‌کنند و اعلام مي‌کنند که رايت و تکثير اين سي‌ دي ممنوع است و ازنظر شرعي اشکال دارد، ولي به دستور مسئول ما اين سي‌دي‌ها براي استفادة برادران بدون اجازة آن مؤسسه‌ها ر...
سؤال: آيا چاپ كتاب بدون اجازة صاحب آن و با وجود عبارت «حقوق چاپ براي مؤلف محفوظ است»، جايز است؟ جواب: احوط اين است كه حقوق مؤلف و ناشر با كسب اجازه از آنان براي تجديد چاپ، رعايت شود. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشا...
سؤال: آيا جايز است مؤلفان و مترجمان و صاحبان آثار هنري مبلغي را دربرابر زحماتشان يا براي حق تأليف درمقابل تلاش و وقت و مالي كه براي انجام آن كار صرف كرده‌اند، تقاضا کنند؟ جواب: آنان حق دارند در برابر واگذاري نسخة اوّل يا اصلي اثر علمي و هنري خود به ناش...
سؤال: اگر مؤلف يا مترجم يا هنرمند در برابر چاپ اول اثر خود مبلغي را دريافت كند و درعين‌حال براي خود حقي در قبال چاپ‌هاي بعدي شرط كند، آيا مي‌تواند در چاپ‌هاي بعدي حق خود را از ناشر مطالبه کند؟ دريافت اين مبلغ چه حكمي دارد؟ جواب: درصورتي‌كه در ضمن قرارد...
سؤال: 2. آيا مي‌توان سي‌ دي رايتي را رايت كرد و از آن استفاده برد؟ جواب: شكستن قفل سي‌دي و تكثير آن، بدون اجازة ناشر اصلي آن، بنا براحتياط جايز نيست و استفاده و خريدوفروش سي‌دي تكثيرشدة بدون اجازة ناشر اصلي نيز همين حکم را دارد. منبع: کتاب احکام فرهن...
سؤال: حكم سي‌ دي رايتي هديه‌اي چيست؟ جواب: فرقي ميان سي‌دي هديه‌اي و ابتياعي در اين باره نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام.
سؤال: برخي افراد ادعاي کشف و شهود مي‌کنند؛ مثلاً مي‌گويند مشغول ذکر بودم که دو نفر از درون من بيرون دويدند و يکي ديگري را بر زمين زد، سپس آن دو به درون من بازگشتند. با امثال اين حکايات و چاپ و نشر آن‌ها افراد را به دور خود جمع مي‌کنند؛ آيا اين‌گونه اظهار...
سؤال: برخي اقدام به شكستن قفل سي‌دي‌ها كرده، آن‌ها را به‌صورت رايتي و با قيمت بسيار نازل عرضه مي‌كنند، استفاده از چنين سي‌ دي‌هايي چه حكمي دارد؟ جواب: شكستن قفل سي‌دي و تكثير آن، بدون اجازة ناشر اصلي آن، بنا براحتياط جايز نيست و استفاده و خريدوفروش سي‌...
سؤال: حکم ديدن فيلم‌هاي مبتذل چيست؟ جواب: ديدن فيلم‌هاي مستهجن و حاوي منکرات، موجب تقويت هواهاي شيطاني نفس، تضعيف اراده و ايمان و زمينه‌ساز و ترتب مفاسد وگناهان بوده، به‌هيچ‌وجه جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای...
سؤال: برخي اشخاص، درخواست تصويربرداري از کتابي مي‌کنند و صاحب مغازه كه از مؤمنان است، تشخيص مي‌دهد كه كتاب يا اوراق و يا مجلة يادشده براي همة مؤمنان سودمند مي‌باشد، آيا جايز است بدون اجازة صاحب كتاب از آن‌ها تصوير برداري كند و آيا اگر بداند كه صاحب كتاب ...
سؤال: برخي مدعيان عرفان با گرايش به صوفي‌گري، باورهايي را ترويج مي‌کنند که نهي جوانان از ازدواج، مناجات‌کردن اطرافيان با آن‌ها و طرح مسئلۀ شريعت و طريقت ازجملة آن‌هاست، آيا اين افکار پذيرفتني است و شرکت در مجالس چنين افرادي چه صورت دارد؟ جواب: افکار يا...
سؤال: آيا نسخه‌ برداري از نوارهاي كامپيوتري (Disk) جايز است؟ بر فرض حرمت، آيا اين حكم مختص نوارهايي است كه در ايران تدوين شده‌اند يا شامل نوارهاي بيگانه نيز مي‌شود؟ با علم به اينکه بعضي از ديسك‌ هاي كامپيوتري با توجه به اهميت محتواي آن‌ها، بسيار گران‌ به...
سؤال: انتشار مطالب وهن‌آلود با نام خواب، در برخي کتاب‌ها و نشريات دربارة اهل‌بيت(ع)موجب بروز برخي نگراني‌ها شده است؛ آيا کسي مجاز است خواب خود را مانند آنکه بگويد حضرت زهرا(ع) مرا در آغوش خود فشرد با اينکه اين فرد سيادت ندارد، بر فرض صحت براي ديگران منتش...
سؤال: احتراماً بدين‌وسيله به استحضار مي‌رساند، يکي از افراد نيروهاي مسلح شاغل در استان كرمانشاه پيرو يكي از فرق دراويش است و افراد اين فرقه هرهفته در مكاني به نام تكيه مراسم خود را برگزار مي‌کنند و در اين مراسم دراويش از البسة سفيد استفاده كرده، با پريشا...
سؤال: حضور در خانقاه و شرکت در مجالس صوفيه و پيروي از دستور قطب و امثال آن چگونه است؟ جواب: موارد مختلف است و راه نجات و رستگاري پيروي از طريقة پيامبر اکرم (ع)و اهل بيت عصمت(ع)است که مراجع بزرگوار تقليد مبين آن‌اند. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر ...
سؤال: سربازي هستم که به وقت فراغت يا پيش از خواب کتاب رماني مطالعه مي‌کنم که بعضاً موجب تحريک شهوات يا بدآموزي‌هاي اخلاقي است حکم اين مطالعه چيست؟ جواب: جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوه...
سؤال: خواندن کتاب‌ها و اشعار مبتذل که موجب تحريک شهوات يا بدآموزي‌هاي اخلاقي مي‌شود ازنظر شرعي چگونه است؟ جواب: جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: يادگرفتن و ياددادن و ديدن شعبده و اقدام به بازي‌هايي که همراه با تردستي هستند، چه حکمي دارد؟ جواب: ياددادن و يادگرفتن شعبده حرام است، ولي بازي‌هايي که همراه با سرعت حرکت و تردستي هستند و از انواع شعبده شمرده نمي ‏شوند، اشکال ندارد. منبع: کتاب ا...
سؤال: آيا آموختن علم جفر و رمل و زيج‏ها و علوم ديگري که از امور غيبي خبر مي‏دهند، جايز است؟ جواب: آنچه از اين علوم درحال‌حاضر نزد مردم است، غالباً تا اين حد که موجب يقين و اطمينان به کشف امور غيبي و خبردادن از آن‌ها شوند، قابل اعتماد نيستند، ولي آموختن...
سؤال: آيا مي‌توان سي‌ دي يا کتاب يا موارد فرهنگي مثل پرچم و غيره را که از رده خارج‌ شده و هيچ استفاده‌اي از آن‌ها نمي‌شود و فقط جاي فراواني اشغال کرده است به نيروهاي سازمان يا مسجدها هديه کرد؟ جواب: براساس ضوابط قانوني و با اجازة فرمانده يا مدير رده اش...
سؤال: استفاده از ابزارها و تجهيزات فرهنگي درون سازمان براي اشاعه و ترويج فرهنگي محلات و مساجد بسيج چه حكمي دارد؟ جواب: اگر خلاف مقررات نباشد اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم...
سؤال: آيا در مسائل اختلافی ، مي‌توان به مرجع ديگري رجوع كرد؟ جواب: رجوع به فتواي اعلم اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: با توجه به پيشرفت علم و تكنولوژي، هرساله برنامه‌ هاي كامپيوتري جديدتري وارد بازار مي‌شود كه در مقايسه با برنامه‌هاي قبلي، پيشرفته‌ تر و كامل‌ترند. آيا استفاده از سي‌ دي‌ هاي رايتي قديمي‌تر جايز است؟ جواب: بدون اذن ناشر اصلي اولي، بنا بر احتياط جا...
سؤال: براي انجام طراحي سيستم‌هاي اپتيكي، به تهية نرم‌افزارهاي طراحي نياز بود. با مشخص‌بودن منابع فروش اين نرم‌افزارها و امكان تهيه و خريد آن‌ها با قيمت اصلي، ما نرم‌افزار مورد نياز خود را به‌صورت قفل‌ شكسته و با قيمت كمتر از قيمت اصلي تهيه كرده‌ايم. حكم ...
سؤال: در بعضي پروژه‌هاي فرهنگي و هنري، در چاپ و تعداد پوسترها و پلاكاردها افراط مي‌شود تا اندازه‌اي که پس از اتمام آن همايش و مناسبت‌ها و غيره از همان پلاكاردها و پوسترها براي پاك‌كردن درب و ديوار و غيره استفاده مي‌شود، به‌طوري كه هزينة تمام‌شده براي اين...
سؤال: خريد سي‌ دي‌ هاي رايت‌ شده كه سازندة آن حكم به غير قانوني بودن رايت آن داده است، چيست؟ جواب: بنا بر احتياط واجب، در نسخه‌برداري و تكثير آن بايد حقوق صاحبانشان كسب اجازه از آنان رعايت شود. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامن...
سؤال: حکم خريدن روزنامه‌ها و مجلاتي كه به هر عنوان، چه راستي و چه چپي، موجب تضعيف نظام جمهوري اسلامي مي‌شود، چيست؟ جواب: خريدوفروش نوشته‌جاتي كه موجب تضعيف نظام جمهوري اسلامي باشد، جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌...
سؤال: ديدن فيلم‌ هاي ايراني كه پس از انقلاب توليد شده‌اند و در آن‌ها زنان با حجاب ناقص ظاهر مي‌شوند و گاهي بدآموزي‌ هايي نيز دارند، چه حكمي دارد؟ جواب: اصل مشاهدة اين فيلم‌ها اگر به‌قصد لذت نباشد و موجب وقوع در مفسده نيز نگردد، في‌نفسه‌ اشكال ندارد، ول...
سؤال: بازي‌هاي سرگرم‌كننده و داراي زمانبندي مانند شطرنج و تخته نرد و غيره چگونه است؟ جواب: بازي باآلات قمار حرام است، ولي اگر احراز كنند كه شطرنج امروزه وسيلة قمار نيست، بازي با آن بدون برد و باخت اشكال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس ...
سؤال: ديدن فيلم‌هاي ويديويي كه گاهي تصاوير منحرف‌كننده‌اي دارند، به قصد نظارت و حذف بخش‌هاي فاسد آن‌ها براي ارائه به ديگران چه حكمي دارد؟ جواب: ديدن اين فيلم‌ها اگر براي اصلاح فيلم و حذف تصاوير فاسد و گمراه‌كنندة آن‌ها باشد، اشكال ندارد؛ به‌شرط اينكه ك...
سؤال: بازي با وسايل سرگرمي ازجمله پاسور چه حكمي دارد؟ و آيا بازي با آن‌ها براي سرگرمي و بدون شرط‌بندي جايز است؟ جواب: بازي با چيزي كه عرفاً از آلات قمار شمرده مي‌شود، مطلقاً حرام است، هرچند براي سرگرمي و بدون شرط‌بندي باشد. منبع: کتاب احکام فرهنگی -...
سؤال: در اکثر پارک‌ها، فروشگاه‌ها و مکان‌ هاي عمومي بازي‌هايي رايج شده است که در آن، فرد سکة پولي در دستگاه قرار مي‌دهد، ممکن است چيزي برنده شود يا نشود، آيا به اين بازي‌ ها قمار صدق مي‌کند؟ و شرعاً اين بازي‌ها چگونه است؟ جواب: جايز نيست. منبع: کتاب ...
سؤال: اخيراً ورزش بيليارد در سطح گسترده‌اي رايج شده است، نظر حضرت عالي دربارة آن چيست؟ جواب: اگر با بردوباخت باشد، جايز نيست و بدون بردوباخت، چنانچه عرفاً از ابزار قمار محسوب نشود اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامن...
سؤال:  معمولاً در برخي مسابقات ورزشي شرط‌ بندي‌هايي صورت مي‌گيرد؛ مثلاً اگر شما برنده شديد يك وعدة غذا مي‌دهم، شرط‌بندي در مسابقات يا كارت بازي كودكان، مالك شدن كارت طرف مقابل درصورت برنده شدن چه صورت دارد؟ جواب: شرط‌ بندي در موارد مذكور الزام‌آور و ...
سؤال:  به دليل علاقه به ورزش، به‌خصوص فوتبال، در پيش‌بيني بازي‌هاي ايراني و خارجي شركت مي‌كنم و براي شركت‌ كردن در اين مسابقه مقداري پول مي‌پردازم، اگر همة پيش‌بيني‌هاي اين بازي‌ها را درست انجام داده باشم، در ليست برنده‌ها قرار مي‌گيرم. مي‌خواستم بدانم ...
سؤال: اگر بعضي از وسيله‌ هاي بازي، در شهري از آلات قمار محسوب شوند، ولي در شهر ديگري از آلات قمار محسوب نشوند، آيا بازي با آن‌ها جايز است؟ جواب: بايد عرف هر دو مكان رعايت شود؛ بدين معنا كه اگر آن وسيله‌ها در يكي از دو شهر از آلات قمار محسوب شوند و در گ...
سؤال: بازي شطرنج و بيليارد با كفار دركشورهاي خارجي چه حكمي دارد؟ مصرف مال براي استفاده از اين آلات بدون شرط‌ بندي چه حكمي دارد؟ جواب: حكم بازي با شطرنج و آلات قمار در مسائل قبلي بيان شد و در حكم مذكور تفاوتي ميان بازي با آن‌ها در كشورهاي اسلامي يا غير ...
سؤال: آيا اگر افراد بدون شرط‌ بندي و قصد قمار و بردوباخت و كسب درآمد، بلكه فقط براي سرگرمي و مشغول بودن، مبادرت به بازي با پاسور كنند، آن افراد مرتكب حرام شده‌اند؟ حضور در مجالس بازي با پاسور براي تفريح چه حكمي دارد؟ جواب: بازي با پاسوري كه عرفاً از آل...
سؤال: چندين سال است كه مقداري از اموال مربوط به بيت‌المال نزد من است و اكنون مي‏خواهم خود را برئ الذمه نمايم وظيفة من چيست؟ جواب: اگر آنچه كه از اموال بيت‌المال نزد شماست، از اموال دولتي مختص به ادارة خاصي از اداره‏هاي دولتي باشد بايد در صورت امكان به ...
سؤال: به دليل علاقه به ورزش، به‌خصوص فوتبال، در پيش‌ بيني بازي‌هاي ايراني و خارجي شركت مي‌كنم و براي شركت‌ كردن در اين مسابقه مقداري پول مي‌پردازم، اگر همة پيش‌بيني‌هاي اين بازي‌ها را درست انجام داده باشم، در ليست برنده‌ها قرار مي‌گيرم. مي‌خواستم بدانم ك...
سؤال: شطرنج در موارد زير چه حكمي دارد؟1. ساخت و خريد و فروش آن؛ 2. بازي شطرنج با شرط‌ بندي و بدون آن؛ 3.‌ايجاد مراكزي در محافل عمومي و غير آن براي آموزش شطرنج و بازي با آن و تشويق مردم به آن‌. جواب: اگر مكلف تشخيص دهد كه درحال‌حاضر، شطرنج از آلات قمار ...
سؤال: آيا استفاده از ورق‌هاي پاسور، درصورتي‌كه براي بازي‌ هاي فكري محض و بدون شرط‌ بندي باشد و متضمن مفاهيم علمي و ديني باشند، جايز است؟ بازي با ورق‌هايي كه با چيدن آن‌ها به‌نحو خاصي، بعضي از شكل‌ها مثل موتور سيكلت يا ماشين و مانند آن ايجاد مي‌شود و در‌ع...
سؤال: اگر در شرط‌‌ بندي گفته شود هركسي در فلان بازي برنده نشد، يك ختم قرآن يا زيارت عاشورا و نظير اينها را به‌جا آورد، آيا در اين‌گونه موارد نيز شرط‌ بندي حرام است؟ جواب: شرط‌‌بندي مطلقاً جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام...
سؤال: اينجانب در زميني كه متعلّق به مادرم بوده احداث ساختمان كرده‏ ام، امّا به علّت شكايت همسايه، ساختمان متوقّف شده است. اگر به حريم خيابان يا حريم همسايه تجاوز نكرده باشم [حتّي مزاحم نورگير خانة همسايه نيز نشده باشم]، آيا ايشان مي‏تواند از ادامة ساختما...
سؤال: اهالي منطقه‌اي بعد از ساخت يك مسجد در قطعه‌ زميني كه از سازمان زمين شهري گرفته بودند، در كيفيت وقف آن، كه عام باشد يا خاص، اختلاف پيدا كردند؛ عدّه‌اي از آنان معتقد بودند كه بايد به‌عنوان وقف خاص ثبت شود و تعدادي هم اعتقاد داشتند كه چون همة اهالي در...
سؤال: برگزاري مراسم ختم بستگان نيروهاي مسلح در محل كار و در ساعت اداري چه حكمي دارد؟ جواب: برخلاف مقررات جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: گاهي که با دوستان جمع هستيم، براساس قرعه يکي از ما براي ديگر دوستان مواد خوراکي يا نوشيدني با پول خودش، مي‌خرد، آيا اين کار مشکل شرعي دارد؟ جواب: اگر شرط ابتدايي باشد و به عنوان برد و باخت و شرط‌ بندي نباشد، و البته همة دوستان براي خريد تمايل داش...
سؤال: در مناطق مختلف فارس و غير آن، عدّه‏ اي به زمين‌ هاي يكديگر هجوم برده و به اين موضوع استناد مي‏كنند كه حضرت‌ عالي زمين را ملك هيچ‌ كس نمي‏ دانيد، يا مالكيّت زمين را به‌كلي لغو فرموده‏ ايد. خواهشمند است نظر مبارك خود را دراين‌باره بيان فرماييد؟ جوا...
سؤال: با توجه‌ به اينکه خطوط لولة احداث‌ شده بنا به دلايل فني و امنيتي تا پانصد متر از هر طرف حريم دارد، ولي کارفرما بيش از هزينة محل عبور لوله را پرداخت نمي‌کند، مسئلة شرعي حريم پرداخت ‌نشده براي سپاه در قبال مردم چيست؟ جواب: بر اساس قوانين و مقررات ع...
سؤال: شرط‌ بندي در مسابقات ورزشي ميان شركت‌كنندگان، چه حكمي دارد؟ جواب: شرط‌ بندي و برد وباخت در مسابقات جايز نيست؛ مگر در مسابقة تيراندازي و اسب‌ سواري. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه ع...
سؤال: باتوجه‌به مجاورت روستا با مخزن سد و سلب آسايش از اهالي روستا در روند اجرايي سد، شرعاً چه حکمي دارد؟ جواب: جايز نيست. منبع: جزوه احکام سازندگی/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: آيا يک فرد نظامي مي‌تواند فعاليت‌هاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي مجاز داشته باشد، يا اگر تواني دارد بايد در سازمان خود به‌کار گيرد؟ جواب: چنانچه مخالف مقررات سازماني نباشد، به حيثيت نيروهاي مسلح و شئون نظامي بودن خدشه‌اي وارد نکند و او را از وظايف ...
سؤال: براي اجراي مسابقات ميان پايگاه‌هاي بسيج، مبلغي براي هزينه‌هاي مسابقه شامل اجارة سالن، حق‌الزحمه داور، تأمين جوايز تيم‌هاي برتر و... از هر پايگاه دريافت مي‌شود. درصورت گرفتن تخفيف در هزينه‌هاي بالا، آيا مي‌توان مازاد دريافتي را صرف هزينه‌هاي جاري پا...
سؤال: اينجانب ساختماني را به نيت مسجد در روستا بنا كردم ولي ‌با توجه به وجود دو مسجد و عدم وجود مركز آموزشي در آنجا، روستاي مزبور درحال‌ حاضر نيازي به مسجد ندارد. باتوجّه‌به اينكه هنوز صيغة وقف آن به‌عنوان مسجد جاري نشده و دو ركعت نماز به‌عنوان نماز در م...
سؤال: گاهي در محل کار، براي رفع خستگي، دوستان لطيفه‌هاي رايج در ميان مردم منتسب به اقشار يا اقوام مختلف گفته مي‌شود و بقيه مي‌خندند، شنيدن اين مطالب چه حکمي دارد؟ جواب: اگر سبب اذيت و هتک مؤمني باشد يا غيبت محسوب شود جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگ...
سؤال: فردي مغازة خود را براي ايجاد صندوق قرض‌الحسنة وابسته به مسجد وقف كرده و از دنيا رفته است و چندين سال است كه آن مكان بسته مانده و در حال حاضر درمعرض خرابي است، آيا استفاده از آن براي كارهاي ديگر جايز است؟ جواب: اگر وقف مغازه براي ايجاد صندوق قرض‌ا...
سؤال: چه مدت زمان براي شرکت در نماز جماعت در ساعات کار، جايز است؟ جواب: با توجه به اهميت خاص نمازهاي يوميه و تأکيد فراواني که بر اقامة نماز در اول وقت شده است و نيز باتوجه به فضيلت بسيار فراوان جماعت، مناسب است کارکنان، روشي اتخاذ کنند که بتوانند در مي...
سؤال: گفتن يا شنيدن لطيفه‌هاي رايج در کشور که مربوط به اقوام مختلف است چه حکمي دارد؟ جواب: اگر غيبت بوده و يا موجب اذيت و هتک مؤمني باشد، جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلا...
سؤال: آيا استعمال تنباكويي كه بعضي از انواع خمر را بر روي آن پاشيده‌اند جايز است؟ آيا استنشاق دود آن جايز است؟ جواب: اگر مصرف آن تنباكو از نظر عرف، استعمال خمر محسوب نشود و باعث مستي و وارد شدن آسيب قابل ملاحظه‌اي نشود اشكال ندارد، هرچند احوط ترك آن ا...
سؤال: آيا حشيش پاك است؟ آيا استعمال آن حرام است؟ جواب: حشيش پاك است، ولي استعمال آن حرام است. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: شخصي مالك قطعه‌ زميني بوده كه شركت تعاوني ادارة ما مبادرت به تصرّف و توزيع آن بين كارمندان اداره نموده است. همچنين، از كارمندان هم مبلغي پول گرفته است و ادّعا مي‌كند كه آن‌ها را به صاحب زمين داده و رضايت او را جلب كرده است. ولي بعضي از آنان ادّعا م...
سؤال: آيا كشيدن به‌ صورت تفنّني و تفريحي همراه دوستان و در اوقات بيكاري در پادگان اشكال دارد؟ جواب: كشيدن سيگار درصورتي‌ كه آسيب قابل ملاحظه‌اي براي بدن داشته باشد، جايز نيست و ازنظر مقررات و آئين‌نامه انضباطي نيز ممنوع است. منبع: کتاب احکام فرهنگی -...
سؤال: آيا در پشت بام مسجد مي‏ توان ساختمان ديگري براي بسيج و غيره احداث نمود؟ جواب: جايز نيست‏. منبع: جزوه احکام سازندگی/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: در اماكن نظامي هنگام برپايي نماز جماعت كه در وقت اداري است، شماري از نظاميان به سبب شرايط كاري در نماز شركت نمي‌كنند، با آنكه انجام آن كارها پس از وقت اداري يا در روز بعد ممكن است، آيا اين عمل سبك شمردن نماز است؟ جواب: بهتر است براي درك فضيلت نما...
سؤال: آيا در ماه محرّم براي شركت در مراسم عزاداري كه در محل كار برگزار مي‌شود، بايد مرخصي ساعتي گرفته شود؟ جواب: اگر اين‌گونه مراسم براساس برنامة ابلاغي برگزار مي‌شود گرفتن مرخصي لازم نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای...
سؤال: استعمال مواد مخدر همچون حشيش، ترياك، هروئين، مورفين، ماري‌ جوانا و... به‌صورت خوردن، نوشيدن، كشيدن، تزريق يا شياف، چه حكمي دارد؟ خريدوفروش و ديگر راه‌هاي كسب درآمد با آن مثل حمل‌ونقل و نگه‌ داري و قاچاق آن‌ها چه حكمي دارد؟ جواب: استعمال مواد م...
سؤال: صاحبان خانه‌ها و زمين‌هاي مجاور يكي از مساجد، املاك خود را به قصد توسعة آن به‌طور مجاني به مسجد داده‌اند تا به آن ضميمه شود و امام جمعه هم بعد از مشورت با علما تصميم به تنظيم سند مستقلي براي وقف آن‌ها گرفته است و همة كساني‌كه زمين‌هاي خود را به مسج...
سؤال: در ماه محرم و در ساعت كاري، خارج شدن از پادگان و محل خدمت براي شركت در مراسم عزاداري چه حكمي دارد؟ جواب: اگر مراسم ازسوي سازمان محل خدمت و براساس برنامه نباشد بايد مرخصي گرفته شود. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ ا...
سؤال: آيا استعمال دخانيات حرام است؟ اگر فرد معتاد مصرف دخانيات را به‌مدت چند هفته يا بيشتر ترك كند، آيا استعمال دوبارة آن حرام است؟ جواب: حكم با اختلاف مراتب ضرري كه بر استعمال دخانيات مترتب مي‌شود، متفاوت است؛ به‌طور كلي استعمال دخانيات اگر به مقداري ...
سؤال: زميني داراي سند با مالکيت سپاه مي‌باشد که از سوي فرماندهي سپاه ناحيه در اختيار اهالي روستا براي ساختن مسجد گذاشته شده است و قراردادي هم منعقد شده است که در کنار مسجد پايگاه مقاومتي براي روستا بسازند. لطفاً بفرماييد احکام شرعي استفاده از مسجد و پايگ...
سؤال: فردي زميني را براي ساخت حسينية سيدالشهداء (ع) وقف كرده، ولي زمين مزبور تبديل به راه عمومي روستا شده است. درحال‌حاضر، از كل زمين حسينيه تقريباً 42 متر مربع باقي مانده است. اين زمين چه حكمي دارد؟ آيا جايز است واقف آن را به ملكيت خود برگرداند؟ جواب: ...
سؤال: برگزاري همايش‌ها در مناطق خوش آب‌و‌هوا و تفريحي با هزينه‌هاي سنگين و دور از ستادها و نيز جمع‌آوري افراد از سراسر كشور درحالي‌كه به آساني مي‌توان آن را در ستاد يا جاهاي ديگري كه هزينة آن كمتر است و افراد بيشتر درخدمت‌اند؛ چه حكمي دارد؟ جواب: همايش...
سؤال: لطيفه يا جو ک‌ گفتن حکمش چيست؟ جواب: لطيفه‌اي که موجب ارتکاب محرمات شرعي و اخلاقي نباشد و موجب شادي ديگران شود اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه ا...
سؤال: آيا مبارزة نمايشي با عصا يا چوب در مراسم محلي يا رسمي چه حکمي دارد؟ و اگر به همراه موسيقي باشد چطور؟ و اگر همين مراسم در جمع کوچک خودماني باشد چطور؟ جواب: اگر به‌صورت بازي تفريحي ـ ورزشي باشد و خوف خطر بر انسان در آن نباشد، في‌نفسه اشکال ندارد، ...
سؤال: در پادگان‌ها و يگان‌هاي آموزشي و در جهت طرح نمازآموزي مسابقاتي برگزار مي‌شود که برندگان اين مسابقات تشويق مي‌شوند. آيا کسي که نماز را مي‌داند و نمازخوان است در اين مسابقات شرکت کند مي‌تواند جايزه بگيرد؟ جواب: برخلاف مقررات نباشد اشکال ندارد. من...
سؤال: زميني وجود دارد كه از زمان‌هاي طولاني محل دفن اموات اهالي بوده و يكي از اولاد ائمه ( ع)نيز در آن مدفون است و قبل از سي سال پيش مكاني را براي غسل دادن اموات در آن ساخته‌اند، ولي معلوم نيست كه اين زمين وقف براي دفن اموات شده يا آنكه وقف براي امامزاد...
سؤال: با توجه به اينكه امروزه در جنگ و جهاد در راه خدا به جاي اسب و تير و كمان و شمشير، تفنگ، مسلسل و ديگر ادوات جنگي همچون موتورسيكلت و هواپيما استفاده مي‌شود، آيا مي‌توان تيراندازي با تفنگ و مسلسل و ديگر ادوات جنگي را با رهان [شرط‌بندي] انجام داد؟ جو...
سؤال: زميني به ادارة بهداشت هديه شده تا بيمارستان يا مركز بهداشتي در آن ساخته شود، ولي مسئولان ادارة بهداشت تاكنون اقدام به ساخت بيمارستان يا مركز بهداشتي در آن نكرده‌اند. آيا جايز است واقف زمين را پس‌ بگيرد؟ و آيا مجرّد تسليم زمين به مسئولان ادارة بهداش...
سؤال: ترسيم و نقاشي قصه‏ هاي قرآني به دست کودکان و نوجوانان چه حکمي دارد؟ مثلاً کودکان قصة اصحاب فيل يا شکافته‌شدن دريا براي حضرت موسي (ع) و غيره را رسم کنند؟ ترسيم و نقاشي قصه‏ هاي قرآني به دست کودکان و نوجوانان چه حکمي دارد؟ مثلاً کودکان قصة اصحاب في...
سؤال: زميني جزء موقوفة يك امامزاده است و بين خانه‏ هاي مسكوني اين محلّه قرار گرفته است. با توجّه به اينكه اين محلّه بزرگ و فاقد مسجد است، نظرتان را راجع به بناي مسجد در اين زمين موقوفه بيان نماييد؟ جواب: اگر وقف است، ساخت مسجد جايز نيست. منبع: جزو...
سؤال: ورزش آيروبيک که يک نوع ورزش جمعي است در محل کانون بسيج جوانان راه‌اندازي شده است و همزمان با ورزش يک نوع آهنگ خاص که ايجاد نشاط مي‌کند، پخش مي‌شود؛ لطفاً بفرماييد ازنظر شرعي پخش اين آّهنگ چه حکمي دارد؟ جواب: اگر آهنگ مطرب يا لهوي باشد، بايد پرهيز...
سؤال: اگر بدون اجازة متولّي خاص به تخريب كتابخانة ميان مدرسة مسجد جامع و آشپزخانة حسينيه كه متصل به مسجد است اقدام گردد و کتابخانه به مسجد الحاق شود، آيا اين كار صحيح است؟ و آيا نماز خواندن در آن مكان جايز است؟ جواب: اگر ثابت شود كه زمين كتابخانه ف...
سؤال: اگر مسئولان شركت نفت و سازمان زمين شهري مقداري از زمين‌هاي تحت اختيار خود را براي ساخت مساجد و مدارس علميه اختصاص بدهند و علاوه بر انشاء صيغة وقف، قبض و اقباض هم صورت بگيرد، آيا اين زمين‌ها موقوفه به حساب مي‌آيند و احكام وقف بر آن‌ها مترتب مي‌گرد...
سؤال: زن و شوهري از نقاشان معروف‌اند و کار آنان ترميم و بازسازي تابلوهاي هنري است، بسياري از آن تابلوها جامعة مسيحي را نشان مي‏دهند و در بعضي شکل صليب و حضرت مريم(س) و حضرت مسيح(ع) وجود دارد و صاحبان مؤسسات و شرکت‌ها و برخي افراد از طرف کليساها بعد از آن...
سؤال: عمل خال‌کوبي که نزد برخي مردم متعارف است و با اين روش عکس‌ هايي بر روي بدن خود مي‌کشند، به‌طوري که ثابت باقي مي‌ماند و از ميان نمي‏رود، چه حکمي دارد؟ آيا مانع از صحت‏ وضو يا غسل مي‏شود؟ جواب: خال‌کوبي حرام نيست و اثري که از آن در زير پوست باقي مي...
سؤال: معمولاً مرسوم است که در پروژه‌هاي ساختماني، خريد تجهيزات و اقلام سفارشي در قرارداد اوليه با ارائة نمونه‌ها صورت مي‌گيرد؛ که بعداً، معلوم مي‌شود جنس تحويلي با نمونه‌هاي اولية قرارداد خيلي فرق مي‌کند و درميدان عمل مشخص مي‌شود كه آن كيفيت و كاربري ر...
سؤال: گزينشي انتخاب‌كردن افراد برای شرکت در همایش ها چه حكمي دارد؟ اعزام كردن افراد ستادي حتي جزئي‌ترين افراد دركنار ميهمانان چه حكمي دارد؟ جواب: افرادي که حضورشان غيرسازماني و برخلاف مقررات باشد جايز نيست شرکت داده شوند. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هن...
سؤال: پيمانكاري در حال ساخت يك مجموعة مسكوني است. براساس قرارداد، آغاز ساخت آن معلوم است؛ پيمانکار فاز نخست آن را با پول و هزينة صاحبانش ساخته و تحويل داده است. آيا درست است كه بگويد قيمت‌ گذاري نهايي موكول به اتمام كامل پروژه‌ها و به نرخ روز مانند طلا...
سؤال: شخصي به مدّت دو سال و نيم با سازمان گوشت كشور قراردادي [جهت حمل گوشت به‌وسيلة كانتينرهاي يخچال‌دار از بنادر كشور به تهران و ساير شهرستان‌ها] منعقد و وجه آن را دريافت و تسويه کرده است. حال، پس از گذشت دو سال و نيم، سازمان گوشت مي‌خواهد مبالغي به‌ع...
سؤال: گاه براي اجراي مراسم عزاداري در پادگان، برادران رسمي و وظيفه وجوهي را براي برنامه‌هاي عزاداري و پذيرايي عزاداران اهدا مي‌كنند. لطفاً بفرماييد در صورت اضافه آمدن اين وجوه، باقيمانده را در چه مصارفي مي‌توانيم خرج کنيم؟ جواب: درصورت دسترسي و امكان ك...
سؤال: وقتي کارفرمايان دولتي به علت نداشتن اعتبارات عمراني و غيرعمراني در پرداخت صورت وضعيت‌هاي بدهي خود به قرارگاه از چندين ماه تا يک‌سال مشکل دارند؛ آيا شرعاً صحيح است قرارگاه با استفاده از اعتبار خود در جامعه با بدهكار شدن به بازار و پيمانكارانِ جزء و ...
سؤال: كوپلن‌ هايي با عكس‌ هاي زنان سربرهنه و با تصاوير رقاصي دسته‌ جمعي كه به‌وسيلة آقايان و خانم‌ها بافته و از آن‌ها در منازل و مغازه‌ها استفاده مي‌شود، چه حكمي دارد؟ جواب: حكم داير مدار مفسده‌انگيز بودن آن است. منبع:کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر ا...
سؤال: در بعضي هيئت‌هاي مذهبي مصيبت‌هايي خوانده مي‌شود كه به مقتل معتبري مستند نيست و از هيچ عالم يا مرجعي نيز شنيده نشده است و هنگامي كه از خوانندۀ مصيبت، منبع آن را جويا مي‌شوند، پاسخ مي‌دهد كه اهل‌بيت اين‌گونه به ما فهمانده‌اند و ما را راهنمايي كرده‌ا...
 سؤال: برخي از جوانان كه تازه به سن بلوغ رسيده‌اند از مراجعي تقليد مي‌كنند كه فتوا به حرمت موسيقي به‌طور مطلق داده‌اند؛ هرچند از راديو و تلويزيون دولت اسلامي پخش شود، حكم اين مسئله چيست؟ اگر ولي‌ فقيه گوش‌دادن به موسيقي حلال را اجازه‌ داده باشد، آيا تجو...
سؤال: ملاک تمييز موسيقي حلال از حرام چيست؟ آيا موسيقي کلاسيک حلال است؟ بسيار مناسب است که معيار آن را بيان فرماييد. جواب: هر موسيقي‌اي که به نظر عرف موسيقي لهوي و مطرب باشد که مناسب مجالس عيش‌ ونوش است، موسيقي حرام محسوب مي‏شود و تفاوتي نمي‏کند که موسي...
سؤال: با توجه به اينكه فرزندان ما هنوز به تكليف نرسيده‌اند و در رفت‌وآمد با اقوامي که نوار غنا گوش مي‌دهند ممكن است به آن نوار علاقه پيدا كنند و باتوجه به اينكه چنانچه آن‌ها را محروم كنيم ممكن است پنهاني آن را گوش دهند، تكليف چيست؟ جواب: گرچه بچة نابا...
سؤال: با‌توجه‌به فعاليت‌هاي سازندگي در راستاي اهداف ابلاغي از سوي فرماندهي سپاه، قرارگاه سازندگي خاتم‌ الانبيا اقدام به پروژه‌هاي اقتصادي، دفاعي، پدافندي و سازندگي در كشور مي‌نمايد. در همين ارتباط، مسائلي به‌وجود مي‌آيد كه سبب بروز مشکلات و سؤالاتي مي‌گر...
سؤال: سپردن پروژه‌هاي ساخت‌وساز مسكن از طرف سازمان چه حكم فقهي دارد؟ جواب: چنانچه قرارداد ساخت‌وساز مطابق ضوابط و مقررات دولتي و موازين شرعي و به مصلحت سازمان و کارکنان باشد، جايز است و مانعي ندارد. منبع: جزوه احکام سازندگی/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌...
سؤال: خواهشمند است حكم آوازخواني زنان در مجالس عروسي را بيان فرماييد. جواب: در غنا و موسيقي حرام كه عبارت است از آواز لهوي، تفاوتي ميان عروسي و غير آن نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه ع...
سؤال: گوش‌ دادن به آواز زنان درصورتي كه ازنظر شعر و موسيقي، لهو و لغو نباشد چه حكمي دارد؟ جواب: اگر آواز زنان به‌گونه‌اي باشد كه مهيج شهوت شود و گوش‌دادن به آن موجب ترتب مفاسد باشد جايز نيست گوش كند. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای اما...
سؤال: آيا بدهكاربودن قرارگاه به پيمانكاران جزء در پروژه‌ها، به اينکه در زمان‌بندي مقرر پول آن‌ها را نمي‌دهد، در حالي که پيمانکاران براي گرفتن خسارت اين تأخيرها كاري از دستشان برنمي‌آيد، صحيح است؟ جواب: با تخلف از قرارداد اوليه يا بايد رضايت آن‌ها را...
سؤال: در کارهاي سازندگي، گاهي مواقع، به سبب تعلل دولت در پرداخت بدهي خود به قرارگاه، سپاه قادر به پرداخت بدهي خود به تعدادي از پيمانکاران دست دوم يا بازاريان نيست. نظر مبارک خود را در اين خصوص بفرماييد که آيا لازم است سپاه در جامعه خود را به اين کارها ...
سؤال: گوش‌ دادن به صداي زن هنگامي که شعر و غير آن را با آهنگ و ترجيع مي‏خواند، اعم از اينکه شنونده جوان باشد يا نه، مذکر باشد يا مؤنث چه حکمي دارد؟ و اگر آن زن از محارم باشد، حکم آن چيست؟ جواب: اگر صداي زن به‌ صورت غنا نباشد و گوش‌دادن به صداي او نيز ب...
سؤال: در واحد مهندسي، نظارت بر ساخت‌ وساز را بايد بعد از وقت اداري انجام بدهند. براي اين کار، قرارداد جداگانه بسته شده است، ولي متأسفانه، در وقت اداري با هزينه و امکانات سازمان براي قرارداد مذکور نظارت انجام مي‌شود. آيا اين کار صحيح است؟ جواب: اگر برخل...
سؤال: آيا مجوز شرعي وجود دارد تا قرارگاه، به اين دليل كه اين يك وظيفة الهي و احساس تكليف انقلابي است، در انجام پروژه‌ ها وكارهاي برزمين‌ مانده در مملكت، باتوجه‌به نبودن بودجه در دست کارفرمايان دولتي و با بي‌تدبيري و بي‌كفايتي آن‌ها، وارد پروژه‌هايي به اي...
سؤال: اجراي کنسرت توسط زن براي زنان با علم به اينکه گروه نوازندگان نيز زن هستند، چه حکمي دارد؟ جواب: اگر اجراي کنسرت به‌صورت ترجيع مطرب (غنا) نباشد و موسيقي‌ اي نيز که نواخته مي‏شود از نوع لهوي حرام نباشد، اين امر في‏ نفسه اشکال ندارد. منبع: کتاب ا...
سؤال: گاهي مواقع به دليل حجم زيادکار، از رابطين در پروژه‌ها، اجناسي مفقود مي‌شود که طبق برنامة کميسيون خسارات، بايد کل هزينة خريد [به قيمت نو] از رابطين فوق و از حقوق آن‌ها کسر گردد. حکم اين کسر حقوق چيست؟ جواب: چنانچه کميسيون خسارات ضوابط و مقررات قان...
سؤال: آيا شخصيت نوازنده و محل نواختن و يا غرض يا هدف از آن بر حکم موسيقي تأثير دارد؟ جواب: گاهي شخصيت نوازنده يا کلام همراه آهنگ يا مکان و يا ديگر شرايط در اينکه موسيقي تحت عنوان موسيقي مطرب و لهوي حرام يا عنوان حرام ديگر قرار گيرد مؤثر است، مانند اينک...
سؤال: منظور از موسيقي مطرب و لهوي چيست؟ و راه تشخيص موسيقي مطرب و لهوي از غير آن چيست؟ جواب: موسيقي مطرب و لهوي آن است که به‌سبب ويژگي‌هايي که دارد انسان را از خداوند متعال و فضايل اخلاقي دور مي‌کند و به سوي بي‏ بند و باري و گناه سوق مي‌دهد و مرجع تشخي...
سؤال: اجراي کنسرت توسط زن براي زنان با علم به اينکه گروه نوازندگان نيز زن هستند، چه حکمي دارد؟ جواب: اگر اجراي کنسرت به‌صورت ترجيع مطرب(غنا) نباشد و موسيقي‌ اي نيز که نواخته مي‏ شود از نوع لهوي حرام نباشد، اين امر في‏ نفسه اشکال ندارد. منبع: کتاب احک...
سؤال: درصورت مجبور بودن به خريد نسيه (اعتباري)، آيا شرعاً و قانوناً پرداخت پول اضافه در قالب «عرف بازار» براي اقلام نسيه (اعتباري) بامقادير ثابت و مشخص ماهانه صحيح است؟ جواب: خريدوفروش نسيه به قيمتي بالاتر از قيمت نقدي به مقداري که متعارف است در همان ا...
سؤال: جواني در مقام مربي و داور بين‏ المللي بعضي از ورزش‌ها مشغول کار است. شغل او اقتضا مي‏کند که به بعضي از باشگاه‌ هايي وارد شود که غنا و موسيقي حرام در آن‌ها پخش مي‏شود و با توجه به اينکه اين کار مقداري از هزينه‏ هاي زندگي او را تأمين مي‏کند و فرصت‌ها...
سؤال: يکي از افراد نظامي به مناسبت عاشوراي حسيني در منزل شخصي خود مراسم عزاداري تشکيل‌داده، در آن از امکانات دولتي استفاده مي‌کند. لطفاً بفرماييد آيا اين کار وجاهت شرعي دارد؟ جواب: استفاده از امکانات بيت‌المال در مواردي که قانوناً مجاز به استفاده نباشد...
سؤال: در يكي از مراكز بسيج، هيئت عزاداري امام حسين(ع) هنگام اجراي مراسم، عَلَم‌هاي مخصوصي حمل مي‌کند، و به اين كار عقيدة خاصي دارد و در پايان برنامه‌آن علم را به همان مركز منتقل و در آنجا نگه‌داري مي‌كنند. اين اعمال ازنظر شرعي چه حكمي دارد؟ جواب: اين‌گ...
سؤال: آيا آنچه متداول شده است كه با نام عزاداري براي امام حسين(ع) گوشت بدن را سوراخ كرده و قفل و سنگ كيلو به آن آويزان مي‌كنند، جايز است؟ جواب: اين‌گونه اعمال كه سبب وهن مذهب مي‌شود، جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خام...
سؤال: اگر در پادگان‌هاي آموزشي برنامة عزاداري امام حسين(ع)در ماه محرم به‌گونه‌اي برگزار شود که احياناً موجب قضا شدن نماز صبح گردد، حکم شرعي شرکت در اين مراسم چيست؟ جواب: شركت در عزاداري از مستحبات مؤكد است، ولي اگر سبب قضا شدن نماز كسي شود، فوت نماز به...
سؤال: حكم صداهايي كه از صداوسيما پخش مي‌شود و بعضي از آن‌ها در زمان طاغوت نيز پخش مي‌شد و بعضي ديگر موزيك متن فيلم‌هاي خارجي است و بعضي موسيقي با صداي خوانندگان طاغوت است، موارد مباح و حرام آن‌ها را بيان فرماييد؟ جواب: موسيقي مطرب حرام است و صداهاي ...
سؤال: معمولاً هيئت‌هاي رزمندگان در شهرهاي مختلف مراسم عزاداري تشكيل مي‌دهند و دسته‌هاي سينه‌زني راه اندازي مي‌كنند، آيا جايز است عموم بانوان يا خواهران بسيجي نيز با حفظ حجاب و پوشيدن لباس‌هاي خاص كه بدن آنان را بپوشاند در دسته‌هاي سينه‌زني شركت کنند؟ جو...
سؤال: حكم استماع موسيقي‌هاي صدا و سيما يا ادارة ارشاد، ساخت و تعليم و خريدوفروش ابزار آلات موسيقي چيست؟ جواب: هرگونه نوازندگي مطرب لهوي كه متناسب با مجالس عيش‌ونوش باشد حرام است منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات ز...
سؤال: استفاده از اُرگ، ساز، سنتور، دايره (دف) در جشن‌ها و اعياد و در مكان‌هاي متعلق به نيروهاي مسلح مثل مساجد و حسينيه‌ها و نمازخانه‌ها و ديگر اماكن چه حكمي دارد؟ آيا كف‌زدن براي تشويق افراد ممتاز و نمونه، يا ابراز شادي در جشن‌ها و اعياد و مواليد ائمة اط...
سؤال: با همکاران سپاهي خود هيئتي تشکيل داده‌ايم و تاکنون وسائل فراواني با کمک برادران براي هيئت تهيه کرده‌ايم که وقف نيست. آيا اعضا مي‌توانند لوازم هيئت را به‌عنوان امانت از هيئت خارج نمايند، يا هيئت امنا مي‌توانند وسايل را به افراد هيئت اجاره دهند و هزي...
سؤال: آيا مي‌توان از برق شهري براي چراغاني کردن هيئت‌هايي که در ماه محرم برپا مي‌شود استفاده کرد؟ جواب: اگر برخلاف مقررات باشد، اشکال دارد و موجب ضمان است. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه عل...
سؤال: گاه در مجالس و جشن‌هاي مذهبي، به‌ويژه ايام ولادت حضرت بقيهْْ الله الاعظم(ع) براي سرور و شادماني همراه خوانندگان از «دف» استفاده مي‌شود، آيا اشکال شرعي دارد؟ جواب: هرنوع خوانندگي و نوازندگي که مطرب، لهوي و متناسب با مجالس عيش‌ونوش و خوشگذراني باشد...
سؤال: در برخي مناطق كشور استفاده از ساز و نقاره به‌عنوان يك رسم ديرينه در ميان مردم رايج است و به‌ طبع تعدادي از كاركنان سپاهي نيز اهل همين مناطق‌اند كه از اين‌گونه ابزار در عروسي‌هاي خود يا فرزندانشان استفاده مي‌کنند؛ از اين رو، ابهامات و سؤالاتي به شرح...
سؤال: استفاده از نوار‌هاي مجاز توسط ادارة ارشاد يا سازمان تبليغات در بلندگو يا تريبون‌ هاي مراکز سپاه چه حکمي دارد؟ جواب: صرف انتساب نوارها به ارشاد يا سازمان تبليغات سبب حليت محتواي آن نيست، بلکه بايد به نظر شخص استفاده‌کننده از مصاديق موسيقي و غناي م...
سؤال: آيا جايز است در ايام محرم از افراد خير پول نقد و ديگر امکانات براي برگزاري عزاداري در سپاه جمع‌آوري کرد؟ جواب: اگر خلاف مقررات و مغاير با شأن و عزت سپاه نباشد، اشکال ندارد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات ...
سؤال: آيا آموزش موسيقي جايز است؟ جواب: آموزش موسيقي لهوي متناسب با مجالس عيش‌ ونوش حرام است. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
سؤال: آيا آموختن موسيقي به‌خصوص سنتور جايز است؟ ترغيب و تشويق ديگران به آن چه حکمي دارد؟ جواب: به‌کارگيري آلات موسيقي براي نواختن موسيقي غيرلهوي، اگر براي اجراي سرودهاي انقلابي يا ديني و يا براي اجراي برنامه‏هاي فرهنگي مفيد و برنامه‏هاي ديگر، با غرض عق...
سؤال: گاهي از بلندگوي پادگان يا يگان موسيقي‌هايي راديويي پخش مي‌شود به‌خصوص در روزهاي جمعه برنامة طنز صبح جمعه با شما که در آن استهزاي قومي و موسيقي مطرب وجود دارد تکليف براي من شنونده چيست؟ جواب: اگر يقين به مطرب بودن موسيقي و استهزاي قومي داريد، استم...
سؤال: آموزش گروه موزيک به سبک‌هاي مختلف که خود شيوه استفاده از آلات موسيقي و سبک‌ ها را آموزش مي‌دهد چه حکمي دارد؟ جواب: چنانچه براي اجراي سرودهاي انقلابي يا ديني و مذهبي و اجراي برنامه‌هاي مفيد فرهنگي و ديگر برنامه‌ها، با غرض عقلايي باشد، اشکال ندارد؛...
سؤال: ملاك جشن و شادي در اسلام و سازمان چيست؟ جواب: آميخته‌ بودن مجالس جشن به نشاط و شادابي با حفظ ارزش‌هاي اسلامي و پرهيز از موسيقي مطرب، غنا، رقص و هرگونه رفتار خلاف شرع باشد، مي‌تواند ملاک جشن و شادي اسلامي باشد. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر...
سؤال: فرزندان بسيجي حضرت‎ عالي در سازمان فرهنگي تفريحي شهرداري اصفهان در سطح مراكز فرهنگي، فرهنگ‌ سراها و ديگر مراكز وابسته به اين سازمان، اقدام به اجراي برنامه‌هاي فرهنگي و آموزشي، متناسب با ذائقة نسل جوان و برخوردار از پيام‎هاي ديني مي‌نمايند. با توجه ...
سؤال: نواختن موسيقي براي اهداف و اغراض عقلايي و حلال در مکان مقدسي مانند مسجد چه حکمي دارد؟ جواب: نواختن موسيقي مطرب و لهوي مناسب با مجالس لهو و گناه به‌طور مطلق جايز نيست؛ حتي اگر در غيرمسجد و براي غرض عقلايي حلالي باشد، ولي اجراي سرودهاي انقلابي و ما...
سؤال: آيا حضور در مجالس و محافلي که در آن‌ها به نوارهاي مبتذل غنا گوش‌داده مي‏شود جايز است؟ درصورتي‌که در غنا بودن آن شک داشته باشد، با توجه به اينکه نمي‏تواند از پخش نوار جلوگيري کند، حکم چيست؟ جواب: حضور در مجلس غنا و موسيقي مطرب و لهوي درصورتي‌که من...
سؤال: آيا مداحي براي بانوان جايز است؟ جواب: مداحي زن در جايي که مي‌داند نامحرم صداي او را مي‌شنود، اگر موجب جلب توجه و تهييج نامحرم يا مفسده ديگري شود، جايز نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوه...
سؤال: استفاده از موسيقي در يادواره‌هاي شهدا که بيشتر در مساجد برگزار مي‌شود، چه حکمي دارد؟ آيا استفاده از آن در محيط‌هاي بسيج و سپاه کار مطلوبي است؟ جواب: اگر موسيقي مطرب و متناسب با مجالس لهوي نباشد اشکال ندارد؛ اما در مساجد از نواختن موسيقي پرهيز شود...
سؤال: دعوت از گروه‌هاي مطرب و ارکستر دربرخي مجالس، که بيشتر اين مکان‌ها را به مجالس لهو و لعب تبديل مي‌کنند نيز شرکت در اين گونه محافل چه صورت دارد؟ کسب افراد از اين راه آيا حلال است يا حرام؟ گفتني است برخي اين گروه‌ها با مجوز وزارت ارشاد فعاليت مي‌کنند....
سایت مراجع عظام تقلید  آیت ا... العظمی جوادی آملی http://www.esra.ir [http://www.nahadrey.ir/includes/gotolink.jsp?id=660] آیت ا... العظمی وحید خراسانی http://www.Vahid-khorasani.com [http://www.nahadrey.ir/includes/gotolink.jsp?id=659] آیت ا......
سؤال: متأسفانه، گروه‌هاي سرود متشكل از پسران و دختران به‌شكل نامناسب در محافل، به اجراي برنامه مي‌پردازند. تشكيل چنين گروه‌ها و شركت در محافلي كه آن‌ها اجراي برنامه مي‌كنند، چاپ عكس و ترويج آن توسط برخي مطبوعات يا پخش آن از تلويزيون چه صورت دارد؟ جواب: ...
سؤال: پادگان محل خدمت ما در منطقة مسكوني قرار دارد و صداي اذان صبح سبب بيدارشدن اهالي محل مي‌شود،آيا پخش اذان با بلندگو جايز است؟ جواب: پخش اذان به‌نحو متعارف، براي اعلام داخل شدن وقت نماز به‌وسيله بلندگو اشكال ندارد، ولي پخش آيات قرآن و دعا و غير آن ا...
سؤال: اگر مردي صداي خود را به‌گونه‌اي شبيه به زن کند، به‌طوري که کاملاً شبيه صداي زن شود، چه حکمي دارد؟ جواب: اين‌گونه رفتارها خالي از اشکال نيست. منبع: کتاب احکام فرهنگی - هنری/ بر اساس فتاوای امام خامنه‌ای/ انتشارات زمزم هدایت/ پژوهشگاه علوم اسلامی ...
پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام